SCOP en energielabel: hoe zuinig verwarmt een airco, ook als het vriest?

De SCOP is het seizoensrendement van een airco bij verwarmen: hoeveel kWh warmte hij gemiddeld over een stookseizoen uit één kWh stroom haalt. Op het Europese energielabel begint A++ bij een SCOP van 4,60 en A+++ bij 5,10. Bij vorst ligt het rendement lager dan dat gemiddelde.

Wie een airco koopt om te verwarmen, krijgt een label met twee kanten: een voor koelen en een voor verwarmen. Veel winkels en installateurs noemen alleen het hoogste label. Voor verwarmen telt de andere kant. In dit artikel lees je wat de getallen betekenen, hoe je ze vergelijkt en waarom de airco op een vriesdag minder doet dan het label belooft.

Drie begrippen: COP, SCOP en SEER

COP

Coefficient of performance. De warmte die de airco afgeeft, gedeeld door de stroom die hij op dat moment gebruikt. Een COP van 4 betekent: vier kWh warmte uit één kWh stroom. De COP geldt voor één buitentemperatuur.

SCOP

Seasonal coefficient of performance. Hetzelfde, maar gemiddeld over een heel stookseizoen, met koude en zachte dagen. Dit getal bepaalt het label voor verwarmen.^EU

SEER

Het seizoensrendement voor koelen. Bij een split-airco begint A+++ voor koelen bij een SEER van 8,50.^EU Voor verwarmen zegt de SEER niets.

Het Europese label voor airco's geldt voor apparaten tot 12 kW.^IEA Dat zijn vrijwel alle airco's voor een woonkamer of slaapkamer.

De labelklassen voor verwarmen

Verordening (EU) 626/2011 legt in bijlage II vast welke SCOP bij welke klasse hoort. Voor het gemiddelde Europese klimaat, het klimaat dat op elk label staat, gelden deze ondergrenzen:^EUIEA

* Rekensom van de redactie bij €0,26 per kWh stroom, het gemiddelde tarief van september 2026 inclusief btw.^CBS Ter vergelijking: een kWh warmte uit gas kost bij €1,39 per m³ uit dezelfde CBS-tabel zo'n 15,8 cent.

Milieu Centraal adviseert om voor verwarmen een airco met label A++ of hoger te kiezen. Bij een minder zuinig model gaat verwarmen volgens Milieu Centraal veel stroom kosten.^MC Bij label A++ of hoger is het rendement van een airco ongeveer gelijk aan dat van een lucht-waterwarmtepomp.^MC

Zo lees je het label

1. Zoek de kant voor verwarmen. Op het label van een split-airco staan koelen en verwarmen apart, elk met een eigen klasse. Voor verwarmen hoort daar de SCOP bij, voor koelen de SEER.
2. Kijk naar het gemiddelde klimaat. Het label kan drie klimaatzones tonen. Voor Nederland is het gemiddelde seizoen de juiste vergelijking.
3. Vergelijk de SCOP, niet alleen de letter. Twee airco's met A++ kunnen een SCOP van 4,6 en 5,0 hebben. Het getal staat op de productkaart.
4. Let op het vermogen bij lage temperatuur. De productkaart noemt ook het ontwerpvermogen voor verwarmen: hoeveel warmte de airco is ontworpen te leveren. Vraag de installateur of dat genoeg is voor jouw kamer op een koude dag.

Twee airco's vergelijken: een voorbeeld

Stel, je twijfelt tussen twee airco's voor de woonkamer. De ene heeft voor verwarmen label A+ met een SCOP van 4,0, de andere A++ met een SCOP van 4,6. Voor dezelfde warmte gebruikt de tweede airco 4,0 gedeeld door 4,6, dus zo'n 13% minder stroom. Neemt de airco 300 m³ gas over, dan is dat 659 tegen 573 kWh stroom per jaar. Bij €0,26 per kWh scheelt dat €22 per jaar.^CBS Hoe groot het verschil voor jou is, hangt af van hoeveel je de airco laat verwarmen. Wie de airco als hoofdverwarming gebruikt, en dat doet volgens TNO 32% van de gebruikers, heeft meer aan een hoge SCOP dan wie hem af en toe aanzet.^TNO

Waarom het rendement daalt als het vriest

Een airco haalt warmte uit de buitenlucht. Hoe kouder die lucht, hoe harder de compressor moet werken om dezelfde warmte binnen te krijgen. De COP daalt dan. Daarbij kan zich rijp vormen op de buitenunit. Die moet de airco af en toe ontdooien, en in die minuten blaast hij binnen geen warme lucht.

Dat merken gebruikers. In de enquête van TNO onder 534 huishoudens die met een vaste airco verwarmen, zeggen veel mensen dat de airco goed kan verwarmen, behalve als het vriest. Een ander nadeel dat vaak terugkomt: de kamer koelt snel af als de airco uit gaat.^TNO Toch vindt 75% dat de airco het huis goed warm houdt, ook als het buiten koud is.^TNO

De SCOP houdt rekening met koude dagen, want het is een seizoensgemiddelde. Wat het label niet laat zien, is hoe vaak jouw airco op een koude dag hulp nodig heeft. Daarom houdt de meerderheid van de gebruikers de cv-ketel erbij. Hoe je dat regelt, staat in airco naast de cv-ketel.

Wat je zelf aan het rendement doet

• Stel de temperatuur niet hoger dan nodig. De gebruikers bij TNO zetten de woonkamer gemiddeld op 20,4 tot 20,9 graden, en 's nachts op 18,9 graden.^TNO
• Houd de buitenunit vrij. Zet er geen planten, schuttingdelen of kisten voor. Hij moet lucht kunnen aanzuigen en uitblazen.
• Maak de filters schoon. Een vol filter laat minder lucht door, zodat de airco harder moet werken.
• Laat de warme lucht rondgaan. Warme lucht stijgt. Bij 86% van de gebruikers hangt de binnenunit hoog op de muur, wat beter is voor koelen dan voor verwarmen.^TNO Zet de lamellen naar beneden.

Koudemiddel en rendement

Het rendement hangt ook af van het koudemiddel in het circuit. Dat staat los van de klimaatinvloed bij een lek. Daarin verschillen ze wel: R290 (propaan) heeft volgens Milieu Centraal in een single split ongeveer 60% minder klimaatinvloed dan R32.^MC Vanaf 2029 is een natuurlijk koudemiddel verplicht in nieuwe split-airco's.^MC Wat dat betekent voor de installatie, lees je in buitenunit plaatsen.

Meer over rendement en label: de gids Rendement en label. Wat het rendement betekent voor je rekening: wat kost verwarmen met een airco.

Veelgestelde vragen

Wat is een goede SCOP voor verwarmen?

Milieu Centraal adviseert label A++ of hoger.^MC Dat is een SCOP van minstens 4,60.^EU

Wat is het verschil tussen COP en SCOP?

De COP geldt voor één buitentemperatuur. De SCOP is het gemiddelde over een heel stookseizoen en staat op het label.

Verwarmt een airco ook als het vriest?

Ja, maar minder zuinig, en hij moet af en toe ontdooien. Veel gebruikers in de enquête van TNO noemen vorst als het moment waarop de airco tekortschiet.^TNO

Zegt het label voor koelen iets over verwarmen?

Nee. Koelen heeft een eigen schaal, de SEER. Kijk voor verwarmen naar de SCOP.^EU